پژوهشنامه زبان ادبی
فصلنامه علمی

ظرفیت واژه‌سازی ضمایر مشترک در زبان فارسی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

زهرا محمدیان 1
عباسعلی وفایی 2
سید عوض‌علی کاظمی 3

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

10.22054/jrll.2026.93118.1254
چکیده
ظرفیت واژه­سازی در هر زبانی از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا این مهم با پایداری و گسترش زبان ارتباط مستقیمی دارد. در این مقاله ظرفیت واژه­سازی ضمیر مشترک زبان فارسی به‌عنوان یکی از مقوله­های دستوری مورد پژوهش قرار گرفت تا میزان توانایی ترکیبی واشتقاقی آن در ساخت واژگان فارسی نموده شود. به این منظور واژه­های ترکیبی و اشتقاقی ساخته شده از ضمایر مشترک از متون فارسی و برخی از فرهنگ­ها استخراج و بر اساس قواعد صرفی زبان فارسی تنظیم و تحلیل شدند. یافته­های پژوهش نشان داد که ضمایر مشترک اگرچه در دایرۀ بسته واژگانی قرار دارند، اما در تولید واژه­های جدید در ساخت­های اسمی، صفتی، قیدی، و فعلی سهم قابل‌توجهی دارند و بیشترین سهم ازآنِ "خود" در اسم‌سازی است. هم‌چنین با این ضمیر مقوله­های دستوری صفت، فعل مرکب و قید نیز ساخته شده است. ضمیر "خویش" در مرتبۀ بعد از "خود" قرار دارد و ساخت واژگان با ضمیر "خویشتن" اندک‌شمار است.

کلیدواژه‌ها

زبان فارسی
ضمایر مشترک
ظرفیت واژه‌سازی
اسم
صفت
فعل
پژوهشنامه زبان ادبی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 03 آبان 1405

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما