پژوهشنامه زبان ادبی
فصلنامه علمی

بازنمایی استعاری بدن در دو دفتر«تولدی دیگر» و«ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد» فروغ فرخزاد

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مبین مقتدر پرمهر 1
بتول واعظ 2

1 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

10.22054/jrll.2026.89253.1210
چکیده
بدن در نظام شناختی انسان نقشی بنیادین دارد و بسیاری از مفاهیم انتزاعی همچون عاطفه، ادراک، تخیل و هستی‌شناسی از رهگذر تجربه‌های بدنی مفهوم‌سازی می‌شوند. این پژوهش با رویکردی توصیفی تحلیلی و بهره‌گیری از روش کمیّ ـ آماری، به بررسی نحوة بازنمایی استعاره‌های بدن در دو دفتر «تولدی دیگر» و «ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد» فروغ فرخزاد پرداخته است تا روشن شود شاعر چگونه از کلان‌استعارة بدن و اعضای آن برای مفهوم‌سازی حوزه‌های عاطفی، روان‌شناختی، گفتمانی، هویتی و وجودی بهره گرفته است. در این راستا، چهار عضو بدن ـ چشم، دست، چهره و تن ـ به عنوان کانون‌های استعاری مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که استعاره‌های بدن در این دو مجموعه، پنج حوزة معنایی اصلی شامل وجودی ـ هستی‌شناختی، عاطفی ـ روان‌شناختی، ادراکی ـ معرفتی، گفتمانی و هویتی ـ اجتماعی را فعال می‌سازند. همچنین بسامد و کارکرد استعاری هر عضو در دو دفتر متفاوت است؛ در «تولدی دیگر»، بدن بیشتر در سطح تجربه‌های شخصی و عاطفی با صبغه‌ای انسانی‌تر نسبت به سه دفتر نخست او، عمل می‌کند، درحالی‌که در «ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد»، ابعاد اجتماعی، انسانی، تاریخی و فلسفی آن برجسته‌تر می‌شود. بدین‌ترتیب فروغ فرخزاد در فاصلة کوتاه میان این دو دفتر شعری، بدن را از ساحت عاطفی و فردی به سطحی اجتماعی، گفتمانی و وجودی ارتقا می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

فروغ فرخزاد
زبان‌شناسی شناختی
استعاره مفهومی
بدن
پژوهشنامه زبان ادبی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 14 بهمن 1404

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما