پژوهشنامه زبان ادبی
فصلنامه علمی

بررسی تطبیقیِ سبک‌شناختیِ «مصدرالآثار» فانی کشمیری و «مخزن‌الاسرار» نظامی گنجوی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سپیده سادات نجم الدینی 1
علیرضا صالحی 2
فریده محسنی هنجنی 3

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

10.22054/jrll.2026.92392.1243
چکیده
بررسی«بررسی تطبیقی نظیره‌های ادبی، روشی مؤثر برای شناخت تداوم و دگرگونی سنت‌های سبکی در تاریخ ادبیات فارسی است. این پژوهش با هدف تحلیل سبک‌شناسانه و تطبیقی مثنوی «مصدرالآثار» فانی کشمیری (زادهٔ ۱۰۲۳ق) در قیاس با «مخزن‌الاسرار» نظامی گنجوی (زادهٔ ۵۳۵ق)، در سه سطح زبانی، ادبی و فکری انجام شد. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیل محتوای کیفی و بر مبنای سبک‌شناسی تطبیقی، به واکاوی دو منظومه مذکور پرداخت. داده‌ها از طریق تحلیل توصیفی-تحلیلی شواهد متنی بر اساس چارچوب نظری سبک‌شناسی لایه‌ای گردآوری شد. یافته‌ها نشان داد که فانی کشمیری با وجود پیروی از ساختار روایی و وزن عروضی «مخزن‌الاسرار»، در سطح فکری با تمرکز بر مضامین عرفانی-دینی، در سطح زبانی با بهره‌گیری از بیانی صریح‌تر و در سطح ادبی با کاهش بسامد پیچیدگی‌های خیال‌پردازانه، خوانشی متمایز از سنت تعلیمی نظامی ارائه داد؛ در حالی که سبک نظامی بر پایه مضامین حکمی-اخلاقی، زبان هنری و چندلایه استوار بود.
کلیدواژه‌ها: سبک‌شناسی، سبک‌شناسی تطبیقی، مصدرالآثار، مخزن‌الاسرار، نظیره‌سرایی.

کلیدواژه‌ها

سبک‌شناسی
سبک‌شناسی تطبیقی
مصدرالآثار
مخزن‌الاسرار
نظیره‌سرایی
پژوهشنامه زبان ادبی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 21 شهریور 1405

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما